When Graffiti Reveals Critical Security Vulnerabilities in Rail Infrastructure

A few days ago, I found myself at Brussels Central Station, waiting for my train like thousands of other passengers do every day. As the train pulled into the station, something immediately caught my attention that made me stop and think not as a passenger, but as a security professional.

The train was covered in graffiti. Every single wagon bore the colorful marks of nighttime visitors who had clearly spent considerable time and effort decorating the exterior of what should be a secure piece of critical infrastructure.

Train in Brussels Central Station

Beyond Vandalism: A Security Wake-Up Call

While many might see this simply as an act of vandalism or urban art, my immediate thought was far more concerning: if unauthorized individuals can access train depots at night with enough time and freedom to cover entire wagons with graffiti, what else could they accomplish during those unsupervised hours?

The same access that allows for extensive graffiti operations could enable far more serious threats:

  • Sabotage of critical train systems and components
  • Placement of explosive devices or other dangerous materials
  • Tampering with safety systems that protect thousands of daily passengers
  • Theft of valuable components or sensitive operational information
  • Creating vulnerabilities that could be exploited for terrorist activities

The graffiti, in essence, serves as a visible indicator of a much larger security gap in our rail infrastructure. Each colorful tag represents hours of undetected presence in what should be a highly secure environment.

In Duisburg, Germany, incidents have occurred where individuals deliberately set fire to critical rail infrastructure, including substations and cables along train tracks. In France activists sabotaged railroad infrastructure before the opening of the 2024 Olympic Games.  These attacks demonstrate that the same unauthorized access that enables graffiti can escalate to devastating acts of sabotage that paralyze entire transportation networks and endanger public safety.

The Real Cost of Inadequate Perimeter Security

For NMBS (Belgian National Railway Company) rail operators worldwide, this isn’t just about the cost of cleaning graffiti or repainting trains. It’s about the fundamental security of transportation infrastructure that millions of people depend on daily. The economic impact of a serious security incident could be catastrophic, not to mention the potential loss of life.

The financial burden of graffiti vandalism alone tells a compelling story. In 2020, NMBS spent €6.15 millions removing graffiti from trains—an increase of €800,000 from the previous year. This represents a disturbing upward trend: costs rose from €4.2 million in 2018 to €5.34 million in 2019, and then to €6.15 million in 2020. When combined with an additional €1.12 million spent on repairing other acts of vandalism, the total annual cost exceeded €7.27 million.

But the financial impact extends beyond direct cleaning costs. As SNCB spokesperson Bart Crols explained, “those trains cannot be used for passenger transport” while graffiti removal is underway. Each vandalized train represents lost revenue, service disruptions, and passenger inconvenience—costs that multiply across the entire network when security failures are systematic. (source : (source : https://www.brusselstimes.com/177167/removing-graffiti-from-trains-cost-sncb-e6-million-in-2020 )

This escalating expense pattern demonstrates how inadequate security becomes increasingly costly over time. The €1.95 million increase in graffiti removal costs over just three years could have funded significant security infrastructure upgrades. Instead, it represents recurring operational expenses with no lasting benefit—money spent repeatedly on the same preventable problem.

Traditional security measures—such as fencing, occasional patrols, and basic alarm systems—are clearly insufficient against determined intruders who can spend entire nights in depot areas undetected.

The Watchtower Solution: AI-Powered Perimeter Security

At Watchtower Security Solutions, we’ve developed precisely the technology needed to address these critical vulnerabilities. Our AI-powered security towers and boxes provide comprehensive, intelligent monitoring that transforms how rail depots and other critical infrastructure are protected.

Key capabilities include:

  • Advanced AI Detection: Our systems use sophisticated computer vision to instantly detect human presence, distinguishing between authorized personnel and potential intruders
  • Immediate Response: Integrated speaker systems allow control room operators to issue real-time warnings to intruders, often deterring them before any damage occurs
  • 24/7 Monitoring: Alerts can be monitored through a partner-control room or the NMBS/SNCB own control room

Rapid Response: When threats are detected byour systems, the control room can immediately alert rail security teams and police, ensuring swift intervention

Innovations & Insights this summer

As summer progresses, I want to quickly share some updates from Watchtower Security Solutions. We continue to innovate and support our clients as we navigate the season’s challenges and opportunities.

Starlink integration: security without boundaries We’re pleased to announce the integration of Starlink, the satellite internet service, into our temporary security solutions. This development allows us to provide reliable, high-speed connectivity in even the most remote locations – places where traditional 4G coverage falls short. It’s a game-changer for construction sites, events, and infrastructure projects in hard-to-reach areas. – read more

Why summer demands smarter security Summer brings more than sunshine – it also brings unique security challenges. With increased outdoor activity, vacant properties, and public events, the need for robust, flexible security solutions is greater than ever. Our temporary CCTV systems are designed to meet these seasonal demands, helping protect people, property, and public spaces when it matters most. – read more

Urbex Platforms: a growing threat to vacant properties Urban Exploring is gaining popularity, and platforms like urbexology.com make it easier than ever for thrill seekers, vandals, criminals (drug production and distribution) and squatters to locate and access abandoned properties. These websites often share exact location coordinates, entry tips and even interior photos and videos.   In just a few clicks, your property could become a target. What seems like harmless adventure to some can lead to illegal entry, property damage, and serious liability for owners. – read more

Thank you for your continued trust in Watchtower Security Solutions. We look forward to helping you stay safe and secure this summer and beyond.

Het Belang van het Beveiligen van Kritische Infrastructuur

In de huidige wereld is het beveiligen van kritische infrastructuur van essentieel belang. Denk hierbij aan elektriciteitsinfrastructuur zoals transformatiestations of zonneparken, gasdistributie knooppunten, opslag van brandstoftanks en telecominfrastructuur zoals zendmasten of glasvezelkabelknooppunten. Deze infrastructuren vormen de ruggengraat van onze moderne samenleving en hun uitval kan verstrekkende gevolgen hebben.

Dreigingen en Risico’s

Er zijn twee belangrijke redenen waarom het beveiligen van deze infrastructuren cruciaal is. Ten eerste is er de toenemende geopolitieke spanning. Sabotage van kritieke infrastructuur is een reële dreiging geworden, ‘hybride oorlogsvoering’. In een tijd waarin internationale betrekkingen gespannen zijn, kunnen kwaadwillenden proberen om door middel van sabotage een land te destabiliseren. Dit kan leiden tot grootschalige stroomuitval, verstoring van gasleveringen of het stilleggen van telecommunicatienetwerken.

Ten tweede is er het economische klimaat. Door de stijgende prijzen van grondstoffen en de economische druk, worden onderdelen van kritieke infrastructuur steeds vaker gestolen. Koper, batterijen en andere kostbare materialen zijn gewilde doelen voor dieven. Deze diefstallen kunnen niet alleen leiden tot directe schade aan de infrastructuur, maar ook tot langdurige uitval en hoge herstelkosten.

Gevolgen van Uitval

Het uitvallen van kritieke infrastructuur is kostbaar. De directe kosten voor het herstellen van de infrastructuur zijn vaak hoog, maar de indirecte kosten kunnen nog veel hoger zijn. Denk hierbij aan de economische schade door stilgelegde productieprocessen, verloren werkuren en de impact op het dagelijks leven van burgers.

Oplossingen van Watchtower

Watchtower Security Solutions biedt innovatieve oplossingen voor het beveiligen van kritieke infrastructuur, zelfs op locaties zonder elektriciteit. Onze mobiele cameramasten en -boxen zijn uitgerust met geavanceerde detectietechnologieën, waaronder artificiële intelligentie, om indringers vroegtijdig te identificeren en te waarschuwen.

Onze oplossingen zijn flexibel en kunnen worden aangepast aan de specifieke behoeften van elke locatie. Of het nu gaat om een afgelegen transformatiestation of een druk gasdistributie knooppunt, Watchtower heeft de expertise en technologie om uw infrastructuur te beschermen.

Met Watchtower bent u verzekerd van een betrouwbare en effectieve beveiliging van uw kritieke infrastructuur.

Het beveiligen van leegstaand vastgoed: Een noodzaak voor eigenaren.

Leegstaand vastgoed brengt aanzienlijke financiële en veiligheidsrisico’s met zich mee. Zonder gepaste beveiligingsmaatregelen lopen eigenaars het risico op schade, juridische problemen en waardeverlies. Enkele recente voorbeelden tonen aan hoe reëel deze gevaren zijn.

Krakers:

Door het tekort aan betaalbare huisvesting, gecombineerd met inkomende vluchtelingenstromen waarvoor geen opvang voorzien is, worden leegstaande panden vaak gekraakt. Dit kan leiden tot onveilige situaties, schade aan het pand en de eigenaar kan niet langer over het pand beschikken als die een bouw- of sloopvergunning krijgt.

Krakers zijn immers grondwettelijk beschermd, omdat het hun woonst betreft. Krakers uitzetten is een lange en kostelijke juridische procedure. Bovendien worden bijvoorbeeld in het Brussels gewest gedurende de winterperiode geen krakers uitgezet, om geen bijkomende daklozen te creëren.

Brandstichting:

Vandalen of krakers kunnen brand veroorzaken, zoals blijkt uit verschillende incidenten waarbij brandversnellers werden gebruikt.

Vandalisme en vernielingen:

Leegstaande panden zijn vaak het doelwit van vandalisme: ingegooide ruiten, graffiti, …  wat kan resulteren in aanzienlijke schade en waardeverlies.

Sluikstorten:

Ongewenst afval wordt vaak gedumpt in of rondom leegstaande panden, wat kan leiden tot GAS-boetes voor de eigenaar.

Illegale raveparty’s:

Leegstaande panden worden soms gebruikt voor illegale feesten, wat niet alleen overlast veroorzaakt, maar ook schade aan het pand kan toebrengen.

Drugsopslag en -deals:

Leegstaande panden worden soms gebruikt voor illegale activiteiten zoals drugsopslag en -deals, wat ernstige juridische gevolgen kan hebben voor de eigenaar.

Ernstige misdrijven:

In sommige gevallen worden leegstaande panden het toneel van ernstige misdrijven zoals verkrachtingen of zelfs het dumpen van een lichaam, wat de veiligheid van de omgeving ernstig in gevaar brengt en onderdeel zal uitmaken van strafrechtelijke onderzoeken.

Financiële gevolgen voor eigenaren

De veiligheidsrisico’s van leegstaand vastgoed kunnen aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor eigenaren. De waarde van het pand kan dalen door schade en verwaarlozing. Daarnaast kunnen eigenaren geconfronteerd worden met GAS-boetes voor sluikstorten of verwaarlozing. Bovendien wil geen enkele eigenaar dat hun pand betrokken is bij illegale en ernstige strafrechtelijke zaken zoals drugs, verkrachtingen of zelfs moord.

Voorbeelden uit de praktijk, recente krantenartikelen eind 2024 – maart 2025

  • Brand in Evergem In de Vaartstraat-West in Evergem ontstond een uitslaande brand in een leegstaande woning. Onderzoek door een branddeskundige wees uit dat de brand opzettelijk was aangestoken met brandversnellers.
  • GAS-boete in Sint-Truiden De eigenaars van een leegstaand voormalig woonzorgcentrum in de stationsbuurt van Sint-Truiden kregen een GAS-boete voor het zwerfvuil dat voor het gebouw terechtkwam. De burgemeester benadrukte dat dit niet de laatste boete zal zijn voor dergelijke overtredingen.
  • Illegale Raveparty in Menen In een leegstaande loods in Menen vond een illegale raveparty plaats met ongeveer 500 feestvierders. De politie besloot uit veiligheidsoverwegingen het feest niet abrupt af te breken, maar de aanwezigen werden gecontroleerd op alcohol en drugs.
  • Zware Brand in Knokke-Heist Op het Matrozenplein in Knokke-Heist ontstond een zware brand die drie woningen verwoestte, waaronder twee leegstaande panden. Vijftien buurtbewoners moesten worden geëvacueerd.
  • Brand in Kraakpand in Kortrijk In een onbewoond kraakpand in Kortrijk brak brand uit nadat de elektriciteitskast was opengebroken. De aanwezigen stookten vuurtjes om zich te verwarmen, wat leidde tot de brand.

Conclusie

Het beveiligen van leegstaand vastgoed is van cruciaal belang om de veiligheid te waarborgen, financiële verliezen te voorkomen en (strafrechtelijke) aansprakelijkheid in te perken. Eigenaren moeten maatregelen nemen om hun panden te beschermen tegen krakers, vandalen en andere illegale activiteiten. Dat kan met de oplossingen van Watchtower.

Bij Watchtower bieden we flexibele en direct inzetbare beveiligingsoplossingen voor leegstaand vastgoed. Of het nu gaat om tijdelijke bewaking met slimme camerasystemen of verplaatsbare beveiligingstorens, wij hebben een oplossing op maat voor elk pand en elke situatie. Dankzij geavanceerde technologie, snelle installatie en 24/7 monitoring beschermt Watchtower niet alleen het gebouw, maar ook de gemoedsrust van de eigenaar.

Camerabewaking met AI als wapen in beveiliging van kritische infrastructuur

In een wereld waar geopolitieke spanningen en dreigingen voortdurend toenemen is de bescherming van deze kritieke infrastructuur van essentieel belang.

Energiecentrales, gasleidingen en elektriciteitsnetwerken vormen de ruggengraat van onze moderne samenleving. In een wereld waar geopolitieke spanningen en dreigingen voortdurend toenemen, denk aan Oekraïne en nu ook Israël-Palestina, is de bescherming van deze kritieke infrastructuur van essentieel belang. Een verstoring in deze systemen kan verstrekkende gevolgen hebben voor de economie en de veiligheid. Directe bescherming van deze infrastructuur is dus van een groot belang.

Na het recente incident met de Baltic connector voor gas tussen Estland en Finland, besloot de Letse regering een volledige check te doen op de kritische infrastructuur. Meteen volgde de ‘Joint Expeditionary Force (UK, Denemarken, Finland, Estland, IJsland, Letland, Litouwen, Nederland en Zweden) om de beveiliging van hun kritische infrastructuur onder de loep te nemen.

Naast ideologische motieven, zijn er ook de economische en criminele beweegredenen: recent heeft een Italiaanse bende maar liefst 800.000 liter kerosine gestolen van de NAVO.

De havens hebben zelfs te maken met beide: zowel de terroristische dreiging, maar ook met drugs- en mensensmokkel. De haven van Rotterdam investeert fors in de uitrol van camerasystemen in de strijd tegen criminaliteit.

In augustus dit jaar heeft de UK besloten om hun kritische infrastructuur te beveiligen door middel van camera’s met AI systemen. Dat is exact wat we ook doen met de Watchtower. Onze cameramasten zijn uitgerust met een AI server in de mast, zodat we accuraat detecteren, vals positieve en vals negatieve meldingen horen hiermee tot de verleden tijd. Door deze geavanceerde detectietechnologieën te integreren, kunnen onze masten ongewenste en ongeautoriseerde indringers vroegtijdig identificeren en de meldkamer direct waarschuwen indien nodig.

Dit is geen luxe, maar een noodzaak in een tijdperk waarin de bescherming van kritieke infrastructuur de sleutel is tot het behouden van nationale veiligheid en continuïteit.

(https://wt-security.com/nl-be/kennisartikelen/camerabewaking-met-ai-wapen-in-beveiliging-van-kritische-infrastructuur)

Watchtower Security Solutions brengt zijn bekroonde bewakingsoplossingen naar België

Dochter van Mosaic World speelt in op groeiende nood aan tijdelijke beveiliging

Antwerpen, 26 april 2022 – Watchtower Security Solutions, een onderdeel van de Nederlandse vastgoedspecialist Mosaic World, die in 2023 dertig jaar bestaat, breidt zijn actieterrein uit naar België. Met zijn geavanceerde en internationaal bekroonde mobiele beveiligingsoplossingen biedt Watchtower, dat behalve bij onze Noorderburen ook actief is in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, bescherming tegen vandalisme, inbraak, kraak en diefstal, maar ook een doeltreffend alternatief voor het bewaken van kritieke infrastructuur.

Mosaic World is een van oorsprong Nederlandse vastgoedspeler die in 1993 werd opgericht en verschillende woon- en werkoplossingen aanbiedt, bijvoorbeeld via de tijdelijke herbestemming van leegstaand vastgoed. Op bijna 30 jaar tijd beheerde Mosaic meer dan 100.000 ruimtes in negen landen, als dusdanig heeft het bedrijf jarenlange ervaring met bouwen, bouwplaatsen en de beveiliging ervan. 

Antwoord op groeiende nood

Met de lancering van Watchtower Security Solutions biedt Mosaic World nu ook in ons land voordelige, innovatieve en digitale beveiligingsoplossingen aan: de Watchtower, de Watchtower Box, de Watchtower Alarm Kit, en de Watchtower App. 

Diefstal van duur bouwmateriaal op werven is al langer een ware plaag, die bedrijven veel geld kost. Daarnaast maken ook fenomenen als vandalisme, inbraak en kraak dat bewaking geen luxe meer is maar steeds vaker noodzaak wordt. Met Watchtower bieden we een antwoord op die groeiende nood, met bewust zichtbare, doeltreffende en voordelige oplossingen op maat die bovendien multi-inzetbaar zijn: leegstaande eigendommen, festivals en evenementen, parkings, sportstadia, kantoren, enzovoort, maar ook kritieke infrastructuur zoals spoorlijnen, gaspijpleidingen, elektriciteitscentrales… De lijst is lang!”, stelt Wouter Ommeslag, COO van Mosaic World

Slimme technologie voor maximale doeltreffendheid

Watchtower zet daarbij maximaal in op slimme technologie, denk bijvoorbeeld aan smart tracking-camera’s en geautomatiseerde video-analyse met zelflerende AI-software, om valse alarmen, bijvoorbeeld door dieren, te voorkomen. Ook is er een mobiele app die toelaat om zelf het alarm te beheren vanop afstand, zonder daarvoor een alarmcentrale te moeten bellen. Binnenkort komt daar nog een volwaardig klantenportaal bij. 

Wouter Ommeslag, COO van Mosaic World en Managing Director van Watchtower

Gezien we met Monoma, een andere Mosaic-dochter, al in België aanwezig waren, was de lancering van Watchtower een complementaire en logische volgende stap, gezien het grote en groeiende marktpotentieel. Tijdelijke beveiliging is here to stay, en dat zijn wij ook!”, besluit Wouter Ommeslag, COO van Mosaic World

Zowel in Frankrijk als in het VK vielen de oplossingen van Watchtower Security Solutions al in de prijzen.

Over Watchtower Security Solutions

Watchtower Security Solutions is expert op het gebied van tijdelijke beveiligingsoplossingen en mobiele camerabewaking. Met geavanceerde digitale oplossingen op maat biedt het beveiliging en bescherming tegen vandalisme, inbraak, kraak en diefstal voor heel uiteenlopende situaties en omgevingen, gaande van bouwterreinen en (leegstaand) vastgoed tot parkeerfaciliteiten en evenementen, maar ook kritieke infrastructuur zoals spoorlijnen, gaspijpleidingen of elektriciteitscentrales. Het bedrijf is momenteel actief in vier landen, met vestigingen in Eindhoven (NL), Düsseldorf (DE), Stoke-on-Trent (UK) en Hoboken (BE).

Watchtower Security Solutions is onderdeel van Mosaic World, een Nederlandse vastgoedspecialist die in 1993 het licht zag en via haar vijf merken – B-right, Monoma, NewNewNew, Plaza en Watchtower – diverse moderne, vaak tijdelijke woon- en werkoplossingen aanbiedt in nieuw en bestaand vastgoed met het oog op meerwaarde voor zowel eigenaars, bewoners als omwonenden. Het bedrijf telt ruim 250 medewerkers, verspreid over dertien kantoren in negen landen: Nederland, België, Frankrijk, Spanje, Duitsland, Denemarken, Finland, Ierland en het VK. In zijn bijna dertigjarig bestaan beheerde Mosaic World alles tezamen meer dan 100.000 ruimtes in ruim 10.000 gemeenschapsprojecten.

De oplossing voor leegstand is een tijdelijke invulling, het is een win-win-situatie (Business AM Radio Interview 12 April)

In België staan veel leegstaande gebouwen. De vraag rijst hoe we deze gebouwen een invulling kunnen geven. Business AM vroeg het aan Wouter Ommeslag, COO Real Estate bij Mosaic World. Dat bedrijf houdt zich bezig met een tijdelijke invulling van die gebouwen.

Het volledige radio interview kan je hier beluisteren.

De essentie: In Brussel alleen al staat 1 miljoen vierkante meter aan leegstaande gebouwen. De procedure om een permanente invulling te vinden, duurt lang. Daarom biedt een tijdelijk gebruik een oplossing. In Frankrijk en Nederland grijpen ze dit al aan. Ommeslag hoopt ook de Belgische politiek mee te krijgen.

  • “Wij gaan kijken met de gebouweigenaar wat er mogelijk is voor een tijdelijke periode. Tijdelijk is al twee jaar tot vijf jaar, maar er zit ook soms tien jaar tussen leegstand van het gebouw en de voltooiing van een vergunning of ontwikkelingsplannen. In die tussentijd geven we een nuttige invulling aan het vastgoed.”
  • “In Frankrijk hebben ze een specifieke wet die toestaat om kantoorgebouwen tijdelijk te gebruiken. Er zijn een heel aantal doelgroepen die daarmee geholpen kunnen worden. Denk aan jonge starters, studenten, mensen die dringend de woning nodig hebben omwille van een echtscheiding. In Nederland wordt daar een deel van de vluchtelingenproblematiek mee opgevangen.”
  • “De oproep aan de Belgische politiek is om dat hier ook mogelijk te maken omdat het een oplossing biedt aan een zeer acute vraag. Het is echt een win-win-situatie: de gebruikers hebben snel een woning aan een interessant tarief. Maar ook aan de kant van de eigenaar, want hun gebouw staat niet leeg, het behoudt zijn waarde, het wordt onderhouden, er is geen risico op kraak”, besluit Ommeslag.

Trends: Occuper un logement temporairement contre un loyer rikiki

Source : Trends-Tendances

Anne-Sophie Chevalieræ

Louer temporairement une chambre avec accès commun aux commodités pour un loyer mensuel de maximum 250 euros ? C’est possible ! Le concept développé par Monoma a déjà fait ses preuves en France et aux Pays-Bas et la société entend bien l’exporter en Belgique.

Le projet à Amersfoort, aux Pays-Bas, où sont logés actuellement 129 habitants (69 jeunes starters, 40 réfugiés, 20 sans-abri) sur une superficie de 4.000 m². © Monoma

En avril dernier, Monoma débarquait sur le marché belge avec pour mission d’apporter une solution en matière de logement dans notre pays où, comme ailleurs en Europe, l’offre locative est au plus bas et pèse lourdement sur les portefeuilles. “Notre objectif est de résoudre un double problème, à savoir le vide locatif qui engendre pas mal de problèmes et la pénurie d’espaces abordables, tant pour vivre que pour travailler. Et cela en proposant aux propriétaires une reconversion temporaire de leurs biens momentanément vacants”, explique Mathias Germeau, directeur commercial de Monoma Belgique.

Un vivier d’un million de m2

Le manque de logements temporaires est particulièrement criant à Bruxelles, alors que près de 1 million de mètres carrés de bureaux sont vides. Monoma y voit un vivier intéressant qu’il est dommage de ne pas exploiter, tant il permettrait de régler de nombreux problèmes, notamment en matière d’accueil des réfugiés. Mais pas que… La demande pour ce type de logements provisoires est énorme, “preuve en est avec les projets développés en France et aux Pays-Bas où le taux d’occupation est de 95%”, indique Wouter Ommeslag, COO de Mosaic World, le groupe néerlandais qui chapeaute Monoma Belgique.

Les montants demandés sont de l’ordre de 200 à 250 euros, soit deux à trois moindres que les tarifs en vigueur sur le marché résidentiel.

Et le public est large : qu’il s’agisse de jeunes diplômés qui cherchent du travail et ne savent pas encore dans quelle ville ils vont s’installer, de jeunes couples, de célibataires qui doivent vivre avec un budget limité, de personnes qui viennent de se séparer ou d’artistes qui ont besoin d’un studio ou d’un atelier rapidement. Il faut dire que les montants demandés sont attractifs. “Ils sont de l’ordre de 200 à 250 euros, soit deux à trois moindres que les tarifs en vigueur sur le marché résidentiel”, poursuit Mathias Germeau. “Toutefois, nous ne louons pas à des familles avec enfants, car elles ont besoin de stabilité. Nous proposons des contrats d’occupation temporaire, donc précaires, et le délai de préavis est particulièrement court, à savoir 4 semaines “, précise Wouter Ommeslag.

Monoma vise des bâtiments privés ou publics de grande taille.

Si Monoma Belgique gère actuellement quelques petits projets en Flandre, à savoir le domaine de Bellenhof ou encore quelques maisons à Zele et Brasschaat, la société vise pour son développement belge des bâtiments privés ou publics de plus grande taille, tels des immeubles de bureaux, des hôtels, des hôpitaux ou des maisons de repos. “Idéalement, nous recherchons des bâtiments qui sont encore en ordre, souligne Wouter Ommeslag. Il y a toujours des travaux à réaliser de toute façon : il faut vérifier la détection d’incendie, l’installation électrique, assurer la sécurité des utilisateurs, etc. Si de gros investissements sont nécessaires, nous devons nous assurer de pouvoir bénéficier d’une période de 4 à 6 ans pour gérer le bâtiment. Il est impossible, financièrement, de faire gros investissements en sachant qu’il faut libérer le bâtiment endéans les deux ans par exemple.”

Un cadre légal inexistant en Belgique

Mais la mission de Monoma Belgique sera longue et laborieuse, car aucun cadre légal n’existe en la matière dans notre pays. “Pour modifier l’affectation d’un bâtiment, il faut un permis, cela prend du temps, fait remarquer Mathias Germeau. Par ailleurs, si un promoteur nous confie son immeuble de bureaux pour du logement temporaire, une fois la réaffectation obtenue, il n’y a plus moyen d’en changer.” Compliqué certes, mais le groupe néerlandais Mosaic World, aujourd’hui actif dans neuf pays européens via cinq marques marques (B-right, Monoma, NewNewNew, Plaza et Watchtower Solutions), a de l’expérience en la matière. En près de 30 ans d’existence, il a géré au total plus de 100.000 espaces dans plus de 10.000 projets communautaires.

Sanitaires, cuisine, lieux de vie et de détente sont partagés entre les résidents, qui bénéficient d’une chambre particulière. © Monoma

L’exemple à suivre de la France et des Pays-Bas

Mosaic World est parvenu à faire bouger les lignes chez nos voisins. “Cela a pris des années avant que nous parvenions à un cadre légal fort, reconnaît le COO. Mais désormais aux Pays-Bas et en France, grâce à la leegstandwet et la loi Elan, les cadres juridiques permettent sous certaines conditions de déroger temporairement aux lois d’urbanisme et en particulier à la reconversion des bâtiments. Ces expériences nous donnent confiance et nous sommes persuadés qu’elles vont inspirer les politiques en Belgique aussi.”

D’où l’appel de Monoma aux Régions qui sont compétentes en matière d’urbanisme, afin de permettre ce changement temporaire rapide d’affectation chez nous. “Ce serait un pas énorme, mais aussi parfaitement réaliste et réalisable, pour en finir avec des situations humainement dégradantes comme celle que connaissent les réfugiés qui squattent le bâtiment de la rue des Palais à Schaerbeek, et pour s’attaquer à la crise du logement, qui dure depuis des années”, conclut Mathias Germeau.

Chambre occupée de manière temporaire à Amersfoort, aux Pays-Bas. © Monoma

La Libre Belgique: Vode juridique autour des bureaux temporairement aménagés logements

Des loyers de 200 à 300 euros par mois : comment l’occupation temporaire de logements bénéficie aux propriétaires et aux locataires

Libre Immo | Le dossier. Et si on participait à résorber la pénurie de logements en occupant temporairement les bureaux vides avec l’accord de leurs propriétaires? Le cadre légal est inexistant en Belgique, mais des pays voisins montrent l’exemple.

Plus d’un million de mètres carrés de bureaux sont inoccupés rien qu’à Bruxelles. Dans le résidentiel, il en serait de même de 15 000 à 30 000 logements. “En proposant d’occuper temporairement ces biens, nous cherchons à résoudre deux problèmes : le vide locatif et la pénurie d’espaces abordables, tant pour travailler que pour vivre”, explique Mathias Germeau, directeur commercial de Monoma Belgique. L’entreprise, filiale du groupe néerlandais Mosaic World, s’est lancée sur le marché belge il y a six mois et a repris certains des projets d’une autre société active sur ce segment, Camelot, dont les activités ont cessé. “Mais avec une autre approche. Monoma vise des projets de plus grande taille“, précise-t-il.

Les biens ciblés par l’entreprise peuvent être vides pour différentes raisons : attente d’un permis, succession, donation… “Les projets, quels qu’ils soient, peuvent prendre du temps“, constate Véronique Gérard, directrice adjointe de la Fédération bruxelloise unie pour le logement (FéBUL), qui pratique de l’occupation temporaire à finalité sociale, c’est-à-dire : pour un public précarisé. Elle cite notamment l’exemple de la rue du Progrès à Schaerbeek. “Près de la moitié de la rue, du côté du chemin de fer, a été rachetée par Infrabel pour l’élargissement des voies.

Les baux ont été transformés en conventions d’occupation temporaire pour leur permettre d’être rapidement rompues dès que les travaux débuteraient. Cela fait onze ans que ça dure…

Accord du propriétaire

Pas question de squat, ici, mais bien d’occupation temporaire. La grande différence ? Cela se fait avec l’accord du propriétaire. “Notre souci est de chercher les meilleures solutions pour les propriétaires afin d’éviter que le bien ne se dégrade; qu’on y commette des vols; qu’il soit squatté, tagué, etc., souligne Mathias Germeau. C’est aussi un plus pour les voisins, les communes…

Monoma s’occupe de la gestion du bien, de la recherche des locataires, etc., mais aussi de rendre les biens habitables, entre autres en transformant ceux qui ne sont pas affectés à du logement (installation de douches, d’une cuisine…). “Suivant les situations, c’est soit le propriétaire, soit nous qui nous chargeons d’investir dans ces transformations. Nous nous rémunérons sur les loyers“, précise Mathias Germeau. Ces loyers sont inférieurs à ceux qui seraient demandés pour des logements équivalents pourvus de baux classiques, puisqu’il s’agit de logements temporaires. De quoi répondre également à une demande pour des logements plus accessibles. En Belgique, les loyers collectés par Monoma sont compris entre 200 et 300

euros par mois. “En France, le loyer peut atteindre maximum 200 euros par mois. Aux Pays-Bas, il n’y a pas de montant déterminé mais, en règle générale, il ne dépasse pas un tiers du loyer pour un bien équivalent”, détaille Wouter Ommeslag, COO de Mosaic World.

Cadre légal inexistant

Si l’idée est pertinente, le problème réside dans le fait qu’il n’y a pas de cadre légal en Belgique. Dans aucune des trois Régions, plus précisément, puisque ce sont elles qui sont compétentes en matière de logement et d’urbanisme.

Deux situations peuvent se présenter. Dans le premier cas, le bâtiment vide est un immeuble de bureaux, un site industriel, une école… “Ce type de bâtiments ne convient pas pour l’instant à du logement temporaire car il faut prévoir une réaffectation en logement, une procédure qui prend du temps. Et du temps, on n’en a pas“, prévient Mathias Germeau. Dans le second cas, le bâtiment vide est déjà affecté à du logement. Même si la législation ne le prévoit pas, il est possible de l’occuper pour une courte durée moyennant une convention d’occupation temporaire.

Cependant, le problème des mètres carrés vides est surtout criant pour les immeubles de bureaux souligne Wouter Ommeslag. De plus, si le principe d’une convention d’occupation à titre précaire ou temporaire existe, cette notion n’est pas définie légalement et repose actuellement sur la jurisprudence. Elle dépend donc de l’opinion individuelle des juges, ce qui n’offre aucune certitude. On pourrait imaginer qu’un juge requalifie la convention en bail classique, empêchant ainsi le propriétaire du bâtiment accueillant du logement temporaire de pouvoir disposer de son bien rapidement, une fois le permis attendu obtenu, par exemple.”

En Région bruxelloise, en 2014, a été introduite dans le code du logement la mission pour les sociétés de logement social de faire de l’occupation temporaire, à destination de tout public. “Dans ce cadre, une convention type a été rédigée par la SLRB, la Société du logement de la Région bruxelloise“, souligne Véronique Gérard. “Mais il n’y a pas de loi qui dit ce qu’elle doit inclure. Il s’agit, en fait, de contrats innommés.

Des exemples en France et aux Pays-Bas

Pour les dirigeants de Monoma, les Régions devraient s’inspirer de ce qui se fait en France (Loi Elan) et aux Pays-Bas. En France, par exemple, il est possible de prévoir des logements temporaires dans des bureaux. De même, il existe des contrats à court terme pour les

immeubles résidentiels. Si on respecte certains critères, il n’est pas nécessaire de demander un permis, une autorisation du préfet suffit. “Et cela va très vite, avertit Wouter Ommeslag. Aux Pays-Bas, c’est encore plus simple. Il suffit d’informer la ville où se situe le bien. Elle peut contester le projet, bien sûr, mais dans 99 % des cas, elle ne le fait pas.” Présente dans neuf pays, Monoma travaille d’ailleurs souvent avec les villes et les communes. “Nous gérons depuis dix ans un bien de 55 000 m², propriété de la ville d’Amsterdam, en attendant que la ville décide de ce qu’elle va en faire. Nous y avons créé des espaces de travail et des logements.

Le concept de logement temporaire mis en place par Monoma offre aussi une solution pour les sans-abris ou les sans-papiers. À Amersfoort, aux Pays-Bas, la société gère pour six ans un bien communal où ont été créés des espaces d’accueil pour des jeunes entre 22 et 27 ans, des réfugiés et des sans-abri. “Pour ces deux derniers publics, c’est la commune qui paie la note.

Aux Pays-Bas, actuellement, nous offrons des espaces pour plus de 2 000 réfugiés. Les communes sont demandeuses des solutions que nous proposons car le gouvernement leur impose de prévoir un certain nombre de places pour les réfugiés. En Belgique aussi, de nombreuses communes disposent de biens vides…“, remarque Wouter Ommeslag, dont l’entreprise n’a pour l’instant en portefeuille en Belgique que les biens repris à Camelot. Soit quelques maisons appartenant aux communes de Zele et Brasschaat, au Port d’Anvers, ainsi que le domaine Bellenhof à Brasschaat.

Vers un nouveau cadre légal ?

Pour faire bouger les choses chez nous, Mathias Germeau a déjà rencontré des membres du cabinet du ministre du Logement flamand Matthias Diependaele. “Je leur ai envoyé les textes des cadres légaux français et néerlandais. Je n’ai pas encore eu de réponse mais j’ai relevé un certain intérêt de leur part. La demande pour ce type de logements est importante. Nous avons bon espoir que le cadre légal se mette en place.” Du côté wallon, la définition d’un cadre légal dépend du “nombre de bâtiments susceptibles ou non d’être dédiés à du logement temporaire“, répond-on au cabinet du ministre du Logement, Christophe Collignon, précisant qu’il est surtout impératif “de régler les questions de salubrité et de sécurité“.

Solange Berger

HLN: Monoma wil tijdelijke bewoning in leegstaande panden.

IN NEDERLAND ZIJN ER TALLOZE VOORBEELDEN VAN LEEGSTAANDE PANDEN DIE WORDEN OMGETOVERD IN TIJDELIJKE WOONBLOKKEN.


JOHAN VAN GEYTE

Zowat twee jaar nadat hij in Antwerpen en Leuven nog met pek en veren werd overladen voor het verhuren van slecht uitgeruste, tijdelijke verblijfspanden wil Camelot, de Nederlandse beheerder van leegstaande pan- den, zich in België opnieuw op de kaart zetten. Dat gebeurt onder de nieuwe naam Monoma en met een nieuw management. Want de behoefte blijft bestaan.

Lege hotels, lege kloosters, lege schoolgebouwen, lege kantoorcomplexen,… “Het duurt vaak jaren vooraleer er met een herontwikkeling van die gebouwen gestart kan worden. Intussen staan deze panden te verkom- meren of lokken ze vandalen of krakers. Dan is het toch veel beter dan we er een tijdelijke nuttige invulling aan geven? Er zijn veel mensen op zoek naar een goedkope woon- of werkplek”, zegt Mathias Germeau van Monoma, onderdeel van het Nederlandse Mosaic World — het voormalige Camelot — dat de tijdelijke be- hoefte aan woon- en werkruimtes wil invullen.

Germeau: “We kijken naar panden die nog minstens zes maanden leegstaan. Daar kunnen we tijdelijke dou- ches en tijdelijke keukens in plaatsen. Vervolgens kunnen we ze aanbieden aan kandidaat-gebruikers. Dat gebeurt tegen een prijs die gemiddeld een derde van een vergelijkbare huurprijs is.”

Monoma — afkorting van Modern Nomads — mikt in de eerste plaats op jongeren die een tijdelijke werkplek willen. De standaard opzegtermijn voor de gebruikers is vier weken, al kan het ook anders zijn.

Moeilijke wetgeving

“In Nederland en Frankrijk is dit soort leegstandsbeheer al goed ingeburgerd, omdat er een aangepaste wet- geving is”, zegt operationeel directeur Wouter Ommeslag van moederbedrijf Mosaic World. “In België moe- ten we ons beroepen op een overeenkomst van precair gebruik of een bezetting ter bede, maar daarbij kun- nen we geen bestemmingswijziging doen. Een kantoorcomplex kunnen we hier bijvoorbeeld niet tijdelijk in- richten als een woonblok.”

Monoma zegt te mikken op complexen met meerdere eenheden en niet op losstaande woningen. “We willen een gemeenschapsgevoel tussen de gebruikers”, vervolgt Germeau. “En het biedt schaalvoordelen bij de in- stallatie van tijdelijke douches en keukens.”

Voor Monoma moet het een nieuwe start zijn in ons land. Enkele jaren geleden beheerde het reeds enkele leegstaande complexen in Antwerpen en Leuven, maar de kwaliteit van de ruimtes die werden aangeboden bleek ondermaats. “Er zijn toen inderdaad een aantal zaken fout gelopen. Maar de mensen die erbij betrok- ken waren, zijn intussen opgestapt of ontslagen”, besluit Ommeslag. (JVG)